Shatkarma-Body cleansing,निरोगी राहण्यासाठी सर्वात महत्वाचे 6 तंत्र.

शतकर्मांचा परिचय.

सुरुवातीच्या योग उपनिषदांमध्ये वर्णन केल्याप्रमाणे हट योग हा शतकर्म आणि अत्यंत अचूक आणि पद्धतशीर विज्ञानाने बनलेला होता. शत म्हणजे ६ आणि कर्म म्हणजे क्रिया; शत कर्मामध्ये शुद्धीकरण पद्धतींचे सहा गट असतात. हठयोगाचे उद्दिष्ट आणि म्हणूनच शतकर्मांचा उद्देश म्हणजे इडा आणि पिंगला या दोन प्रमुख प्राणिक प्रवाहांमध्ये शारीरिक आणि मानसिक शुद्धी आणि संतुलन साधून सामंजस्य निर्माण करणे.

शरीरातील तीन दोषांचे संतुलन राखण्यासाठीही शतकर्म वापरले जातात; कफ, श्लेष्मा; पित्त, पित्त; आणि वात, वारा. आयुर्वेद आणि हट योग या दोन्हींनुसार, दोषांचे असंतुलन झाल्यामुळे आजार होतो. शरीरातील विषारी द्रव्ये शुद्ध करण्यासाठी आणि आध्यात्मिक मार्गावर सुरक्षित आणि यशस्वी प्रगती सुनिश्चित करण्यासाठी या सराव आधी, प्राणायाम आणि इतर उच्च योग पद्धतींचा वापर केला जातो.

ही शक्तिशाली तंत्रे कधीही पुस्तकातून शिकू नयेत किंवा अननुभवी लोकांकडून शिकवू नयेत. परंपरेनुसार केवळ गुरूंनी शिकवलेल्या व्यक्तींनीच ते केले आहे. वैयक्तिक गरजांनुसार ते कसे आणि केव्हा करावे याबद्दल वैयक्तिकरित्या सूचना देणे आवश्यक आहे.

सहा शतकर्मे

  1. नेति; अनुनासिक परिच्छेद स्वच्छ आणि शुद्ध करण्याची प्रक्रिया. या श्रेणीमध्ये समाविष्ट असलेल्या पद्धती आहेत; जल नेति आणि सूत्र नेति.

जल नेति.

सूत्र नेति.

2-धौती; साफसफाईची तंत्रे जी तीन मुख्य गटांमध्ये विभागली गेली आहेत; अंतर धौती किंवा अंतर्गत शुद्धीकरण, सिरशा धौती किंवा डोके साफ करणे, आणि हृद धौती किंवा वक्ष साफ करणे. अंतर्गत तंत्रे तोंडापासून गुदद्वारापर्यंत संपूर्ण प्राथमिक कालवा स्वच्छ करतात. ते चार पद्धतींमध्ये विभागलेले आहेत;

अ) शंखप्रीक्षालन आणि लागु शंखप्रक्षालन, आतडे साफ करणे;

ब) अग्नीसार क्रिया, पाचन अग्नी सक्रिय करते.

c) कुंजला; पाण्याने पोट साफ करणे.

ड) वत्सरा धौती; हवेने आतडे स्वच्छ करणे.

यापैकी बहुतेक पद्धतींना तज्ञ मार्गदर्शन आवश्यक आहे.

3-नौली; ओटीपोटाच्या अवयवांना मालिश आणि मजबूत करण्याची पद्धत.

4- बस्ती; मोठे आतडे धुण्यासाठी आणि टोनिंगसाठी तंत्र.

5- कपालभाती; मेंदूच्या पुढचा भाग शुद्ध करण्यासाठी श्वासोच्छवासाचे तंत्र.

6- त्राटक; एका बिंदूवर किंवा वस्तूकडे प्रखर टक लावून पाहण्याचा सराव जो एकाग्रतेची शक्ती विकसित करतो.

जरी फक्त 6 शतकर्म आहेत, प्रत्येकामध्ये विविध पद्धतींचा समावेश आहे. या प्रकरणात फक्त सर्वात सामान्यपणे वापरल्या जाणार्‍या पद्धती तपशीलवार वर्णन करत आहेत. प्रत्येक सरावासाठी स्वतंत्रपणे सल्ला आणि खबरदारी दिली जाते.

सर्व ६ शतकर्म आपण पुढील ब्लॉगमध्ये तपशीलवार पाहू.

धन्यवाद

Viparita Karani Asana.विपरीत करणी आसन जे प्रीपरेटरी आसन आहे,जे सर्वांगासन करायला सुरुवात करतात.

विपरीत करणी आसन ( उलटी पोझ ).

सरळ रेषेत पाय आणि पाय एकत्र ठेवून पाठीवर सपाट झोपा.

तळवे खाली तोंड करून हात आणि हात शरीराच्या जवळ ठेवा. संपूर्ण शरीर आराम करा. दोन्ही पाय सरळ आणि एकत्र ठेवून वर करा. शरीरावरील पाय डोक्याच्या दिशेने हलवा. हात आणि हात वर खाली ढकलणे, नितंब वर मजला पासून पाठीचा कणा रोल, पाय आणखी डोक्यावर घेऊन.तळवे वर करा ,वरचा भाग मनगटाजवळ तळ हातांच्या पायावर रेस्ट करावा रेस्ट मध्ये ठेवावा. हात नितंबना मदत साठी वापरावे आणि शरीराला आधार देतात.प्रतिकूल एकमेकांच्या शक्य तितक्या जवळ ठेवा. दोन्ही पाय उभ्या स्थितीत वर करा आणि पाय आराम करा. अंतिम स्थितीत,शरीराचे वजन खांद्यावर, मान आणि कोपरांवर असते.

खोड (ट्रंक ) जमिनीच्या ४५ अंश कोनात आहे आणि पाय उभे आहेत.

लक्षात घ्या की हनुवटी छातीवर प्रेस करू नका.

डोळे बंद करा आणि शेवटच्या पोझमध्ये आराम करा.

सुरुवातीच्या स्थितीत परत येण्यासाठी पाय डोक्यावरून खाली घ्या,नंतर हात आणि हात शरीराच्या जवळ ठेवा, तळवे खाली करा.पाठीचा कणा, कशेरुकाने कशेरुका, जमिनीच्या बाजूने हळू हळू खाली करा.डोके उचलू नका.

जेव्हा नितंब जमिनीपर्यंत पोहोचतील, तेव्हा पाय हळू खाली घ्या आणि त्यांना सरळ ठेवा.

शवासनामध्ये शरीराला आराम द्या.

श्वास घेणे; झोपलेल्या स्थितीत श्वास घ्या.अंतिम पोझ गृहीत धरून श्वास रोखून धरा. एकदा शरीर अंतिम स्थितीत अभ्यास केल्यानंतर, सामान्य श्वास घेण्याचा सराव करा.

कालावधी; नवशिक्यांनी काही सेकंदांचा सराव केला पाहिजे, सामान्य आरोग्याच्या उद्देशाने काही आठवड्यांच्या कालावधीत जास्तीत जास्त 3 ते 5 मिनिटांपर्यंत वेळ वाढवला पाहिजे. हा सराव आसन कार्यक्रमात फक्त एकदाच करावा.

सराव नोंद; सर्वांगासनासाठी या तयारीच्या सरावाची शिफारस नवशिक्यांसाठी आणि ताठ मान असलेल्यांसाठी केली जाते,ज्यांना सर्वांगासन करता येत नाही. सराव करताना कोपरांमध्ये अस्वस्थता असल्यास, त्यांच्या खाली अतिरिक्त पॅडिंग असू शकते; सरावाच्या सुरुवातीला त्यांना हात जवळ आणणे देखील मदत करू शकते. सुरुवातीला, पाय वाढवताना आणि कमी करताना गुडघे बंदी घालणे आवश्यक असू शकते.

Marjari-Asana (Cat Stretch)-मणक्याच्या लवचिकतेसाठी रोज मार्जरियासन करा. निरोगी रहा.

मार्जरी-आसन (मांजर स्ट्रेच पोझ)

वज्रासनात बसा.गुडघ्यांवर उभे रहा.
पुढे झुका आणि पुढे तोंड करून खांद्याच्या खाली जमिनीवर हात सपाट ठेवा. हात गुडघ्यांच्या बरोबरीने असावेत; हात आणि मांड्या जमिनीला लंब असाव्यात.पाय एकत्र किंवा थोडे वेगळे असू शकतात. ही सुरुवातीची स्थिती आहे.
डोके वर करताना आणि पाठीचा कणा कॉन्ट्रॅक्ट करताना श्वास घ्या जेणेकरून पाठ अवतल होईल. ओटीपोट पूर्णपणे विस्तृत करा आणि जास्तीत जास्त हवेसह फुफ्फुस अनुभवा. 3 सेकंद श्वास रोखून ठेवा. डोके खाली करताना आणि पाठीचा कणा वरच्या दिशेने ताणताना श्वास सोडा. श्वासोच्छवासाच्या शेवटी उदर आकुंचन पावते आणि नितंब ( Hips ) ओढतात. डोके आता हातांच्या मधोमध असेल, मांड्याकडे तोंड करून. 3 सेकंदांसाठी श्वास रोखून ठेवा. मणक्याच्या कमान आणि पोटाच्या आकुंचनवर जोर द्या. ही एक फेरी आहे.

श्वास घेणे; शक्य तितक्या हळूहळू श्वासोच्छवासाची हालचाल करण्याचा प्रयत्न करा. इनहेलेशन आणि उच्छवास दोन्हीसाठी किमान 5 सेकंद घेण्याचे लक्ष्य ठेवा. ujjayi श्वासोच्छ्वास वापरले जाऊ शकते.

कालावधी; सर्वसाधारण प्रस्तावांच्या 5 ते 10 पूर्ण फेऱ्या करा.

जागरूकता; मणक्याची हालचाल आणि निवड वरपासून खालपर्यंत सिंक्रोनाइझ केलेले ब्रेडवरील शारीरिक.

फायदे; मान धारक आणि मणक्याचे लवचिकता. हे हळूवारपणे मादी प्रजनन प्रणालीला सांगितले. गर्भधारणेच्या 6 महिन्यांपर्यंत सुरक्षितपणे सराव केला जाऊ शकतो.; पोटाचे जबरदस्त आकुंचन मात्र 3 महिन्यांनंतर टाळावे. मासिक पाळीच्या विकाराने आणि ल्युकोरियाने ग्रस्त असलेल्या स्त्रियांना मार्जरी-आसन केल्याने आराम मिळेल आणि हे मासिक पाळीच्या दरम्यान पेटके दूर करण्यासाठी सराव असू शकतात.

सराव नोट; कोपर येथे हात असू नका. संपूर्ण हात आणि मांड्या उभ्या ठेवा.

Yoga for eyes Improve Eyesight Naturally.

बरेच लोक त्यांची दृष्टी सुधारण्यासाठी चष्मा किंवा कॉन्टॅक्ट लेन्स घालतात.चष्मा, तथापि, वाईट डोळ्यांची दृष्टी बरे करत नाही. खरं तर, डोळ्यांच्या समस्या वारंवार त्यांच्या वापरामुळे अधिक तीव्र होतात, अधिक शक्तिशाली लेन्सची आवश्यकता असते.

दृष्टी खराब होण्यास कारणीभूत घटक म्हणजे कृत्रिम वीज, दीर्घकाळ दूरदर्शन आणि व्हिडिओ पाहणे, दीर्घकाळ कार्यालयीन कामाचा तणाव, खराब आहार, कमकुवत स्नायू आणि मानसिक तणाव शरीरामध्ये विषारी पदार्थ तयार करत असल्यामुळे लवकरात लवकर वृद्धत्व येणे.

उपचारात्मक योग व्यायाम: काचबिंदू , ट्रॅकोमा आणि मोतीबिंदू यांसारखे रोग वगळून. आज सर्वात सामान्य डोळ्यांचे विकार दीर्घकालीन मानसिक आणि भावनिक तणावामुळे वाढलेल्या डोळ्यांच्या स्नायूंमधील कार्यात्मक दोषांशी संबंधित आहेत. खालील सुपर व्यायाम डोळ्यांच्या स्नायूंच्या खराब कार्याशी संबंधित विविध विकार जसे की लहान आणि लांब दृष्टीचे प्रिस्बायोपिया आणि स्क्विंट वाढविण्यात मदत करतात.

डोळ्यांचा व्यायाम संयम आणि जपून नियमितपणे सराव असावा. त्वरित उपचार किंवा सुधारणेची अपेक्षा करू नका. डोळे निकामी व्हायला वर्षे लागतात; यासाठी काही महिने किंवा त्याहून अधिक वेळ लागेल. लक्षणीय प्रगती होण्यापूर्वी. तथापि, सुधारणा होईल कारण ती अनेक लोकांसाठी आहे. ज्यांनी योगिक जीवनशैलीचा अवलंब केला आहे. हळूहळू त्यांच्या चष्म्याची शक्ती कमी केली आहे.

तयारी;

सराव सुरू करण्यापूर्वी डोळ्यांवर थंड पाणी काही वेळा शिंपडणे चांगले. पाण्याच्या बेसिनच्या वर तळहातावर थोडेसे पाणी धरा आणि पापण्यांवर शिंपडा. हे सुमारे 10 वेळा करा आणि नंतर व्यायाम सुरू करा. ही प्रक्रिया रक्त पुरवठा उत्तेजित करण्यात मदत करेल आणि सामान्यतः डोळ्यांना टोन करेल.

contraindication;

काचबिंदू, ट्रॅकोमा, मोतीबिंदू रेटिनल डिटेचमेंट रेटिनल आर्टरी किंवा व्हेन थ्रोम्बोसिस, इरिटिस, केरायटिस किंवा नेत्रश्लेष्मलाशोथ यासारख्या सर्व विकारांनी ग्रस्त असलेल्यांनी नेत्रतज्ज्ञांचा सल्ला घेतल्यानंतरच योगाभ्यास करावा.

सराव नोट्स;

एकामागोमाग एक केल्या जाव्यात या क्रमाने पूर्णतः एकदा पहाटे किंवा एकदा संध्याकाळी असाव्यात.

  1. पामिंग;

व्यायाम 1 पामिंग;

शांतपणे बसा आणि डोळे बंद करून हाताचे तळवे एकत्र घासून घ्या. कारण तो गरम होईपर्यंत. कोणत्याही अनावश्यक दबावाशिवाय, पापण्यांवर हळुवारपणे तळवे ठेवा.

हातातून डोळ्यांमध्ये उबदारपणा आणि ऊर्जा प्रसारित होत आहे आणि डोळ्यांचे स्नायू आरामशीर आहेत.

कारण तो गरम होईपर्यंत. कोणत्याही अनावश्यक दबावाशिवाय, पापण्यांवर हळुवारपणे तळवे ठेवा.
हातातून डोळ्यांमध्ये उबदारपणा आणि ऊर्जा प्रसारित होत आहे आणि डोळ्यांच्या स्नायूंना आराम मिळत आहे असं फील करा.
तुमचे डोळे प्रकाशामध्ये नाहून निघालेले आहेत, असा अनुभव घ्या.
हातातील उष्णता डोळ्यांनी शोषून घेईपर्यंत या स्थितीत रहा.
नंतर डोळे बंद ठेवून हात खाली करा.
पाम पुन्हा एकत्र करा आणि ते गरम होईपर्यंत आणि बंद डोळ्यांवर ठेवा.

( हाताच्या बोटांनी डोळे झाकले नाहीत याची खात्री करा )
ही प्रक्रिया किमान तीन वेळा पुन्हा करा.

फायदे; पामिंग डोळ्याच्या स्नायूंना आराम देते आणि पुनरुज्जीवित करते आणि जलीय विनोदाच्या रक्ताभिसरणाला उत्तेजित करते, द्रव जो कॉर्निया आणि डोळ्याच्या लेन्स दरम्यान चालतो, दोषपूर्ण दृष्टी सुधारण्यास मदत करतो.

व्यायाम 2 Blinking;

डोळे उघडून बसा, 10 वेळा पटकन डोळे मिचकावा. डोळे बंद करा आणि 20 सेकंद आराम करा. पटकन 10 वेळा लुकलुकणे पुन्हा करा आणि नंतर डोळे बंद करा आणि आराम करा. 5 वेळा पुन्हा करा.

फायदे; दृष्टीदोष असलेले अनेक लोक अनियमित आणि अनैसर्गिकपणे डोळे मिचकावतात. हे डोळ्यांच्या नेहमीच्या तणावाच्या स्थितीशी संबंधित आहे. या व्यायामामुळे डोळ्यांच्या स्नायूंना आराम मिळून लुकलुकणाऱ्या प्रतिक्षिप्त क्रिया उत्स्फूर्त होण्यास प्रोत्साहन मिळते.

व्यायाम 3-sideways viewing.

शरीरासमोर पाय सरळ ठेवून बसण्याची स्थिती गृहीत धरा. बाजूला आणि खांद्याच्या पातळीवर हात वर केले. सरळ ठेवणे, आणि अंगठे वरच्या दिशेने निर्देशित करा. डोके समोर असताना अंगठा फक्त परिघीय दृष्टीमध्ये असावा.

ते स्पष्टपणे दृश्यमान नसल्यास, ते दृश्यात येईपर्यंत तुम्ही त्यांना थोडे पुढे आणू शकता. जर ते स्पष्टपणे दिसत नसतील, तर ते दृश्यात येईपर्यंत त्यांना थोडे पुढे आणा. डोके हलवू नये फिक्स पॉइंटकडे थेट समोर आणि डोळ्यांसह एका पातळीवर. मग, डोके बाजूला न हलवता, एकामागून एक, पुढील गोष्टींवर डोळे केंद्रित करा.

  1. left thumb.
  2. space between the eyebrows, bhrumadhya.
  3. right thumb.
  4. space between the eyebrows
  5. left thumb.

हे चक्र 10 ते 20 वेळा पुन्हा करा आणि डोके आणि पाठीचा कणा संपूर्ण सरळ ठेवा. शेवटी, डोळे बंद करा आणि विश्रांती घ्या. शेवटी, पामिंग अनेक वेळा केले जाऊ शकते.

श्वास घेणे – तटस्थ स्थितीत श्वास घेणे.बाजूकडे पाहताना श्वास सोडा.श्वास घ्या आणि मध्यभागी या.

फायदे; कडेकडेने पाहण्याने सतत वाचन आणि जवळच्या कामामुळे ताणलेल्या स्नायूंचा ताण आराम होतो. हे squint प्रतिबंधित करते आणि दुरुस्त करते.

सराव नोट्स; जर हात थकले असतील तर त्यांना 2 स्टूलवर आधार द्यावा.

व्यायाम 4; Front & sideways viewing.

व्यायाम 3 प्रमाणेच शरीराची स्थिती ठेवा. परंतु डाव्या गुडघ्यावर डाव्या हाताचा अंगठा ठेवा जेणेकरून तो वरच्या दिशेने निर्देशित होईल. उजवा अंगठा शरीराच्या उजवीकडे धरा जेणेकरून तो वरच्या दिशेने निर्देशित करेल. डोके न हलवता, डोळे डाव्या अंगठ्यावर केंद्रित करा, नंतर उजव्या अंगठ्यावर आणि नंतर डाव्या अंगठ्याकडे परत या प्रक्रियेची 15 ते 20 वेळा पुनरावृत्ती करा, नंतर विश्रांती घ्या आणि डोळे बंद करा.

शरीराच्या डाव्या बाजूला समान प्रक्रिया पुन्हा करा. डोके आणि पाठीचा कणा सरळ ठेवा. शेवटी, डोळे बंद करा आणि वर करा.

पामिंग अनेक वेळा केले जाऊ शकते.

श्वास घेणे; तटस्थ स्थितीत इनहेल करा. खाली पाहताना श्वास सोडा. वर पाहताना श्वास घ्या.

फायदे; समोर आणि बाजूचे दृश्य मध्यवर्ती आणि बाजूकडील स्नायूंचे समन्वय सुधारते.

व्यायाम 5;Rotational viweing.

4 व्यायामाप्रमाणेच शरीराची स्थिती ठेवा . डावा हात डाव्या गुडघ्यावर ठेवा. उजव्या हाताच्या अंगठ्याने उजव्या पायाच्या वरती उजवी मुठी धरा आणि कोपर सरळ ठेवा. उजव्या हाताने डावीकडे मोठी गोलाकार हालचाल करा, नंतर वरच्या दिशेने, उजवीकडे वक्र करा आणि शेवटी सुरुवातीच्या स्थितीकडे परत या. डोके न हलवता डोळ्यांवर लक्ष केंद्रित करा.5 वेळा घड्याळाच्या दिशेने आणि नंतर पाच वेळा घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने.

डाव्या अंगठ्याने पुनरावृत्ती करा.

डोके आणि मणके सरळ ठेवा. शेवटी, डोळे बंद करा आणि विश्रांती घ्या. पामिंग कदाचित अनेक वेळा करू शकते.

श्वास घेणे; वर्तुळाचा वरचा कोश पूर्ण करताना श्वास घ्या. खालचा चाप पूर्ण करताना श्वास बाहेर टाका. श्वास स्मुथ आणि परिपूर्ण वर्तुळाच्या निर्मितीसह समक्रमित असावा.

फायदे; रोटेशनल व्ह्यूइंग डोळ्यांच्या सभोवतालच्या स्नायूंमध्ये संतुलन पुनर्संचयित करते आणि दोन्ही नेत्रगोलकांच्या समन्वित क्रियाकलाप सुधारते.

व्यायाम 6;Up and Down viewing.

व्यायाम 6; प्रमाणेच स्थिती ठेवा.

दोन्ही मुठी गुडघ्यावर ठेवा आणि दोन्ही अंगठे वरच्या दिशेने निर्देशित करा. डोळ्यांसह अंगठ्याच्या हालचालीचे अनुसरण करताना हात सरळ ठेवून उजवा अंगठा हळू हळू वर करा.जेव्हा अंगठा जास्तीत जास्त उंचावला जातो, तेव्हा हळूहळू सुरुवातीच्या स्थितीकडे परत या. डोके न हलवता सर्व वेळ डोळे अंगठ्यावर केंद्रित करणे. त्याच क्षणी डाव्या अंगठ्याने सराव करा.

प्रत्येक अंगठ्यावर 5 वेळा पुनरावृत्ती करा. डोके आणि पाठीचा कणा सरळ ठेवा. शेवटी, डोळे बंद करा आणि आराम करा.

पामिंग अनेक वेळा केले जाऊ शकते.

श्वास घेणे; डोळे वर करताना श्वास घ्या. डोळे खाली करताना श्वास सोडा.

फायदे; वर आणि खाली पाहण्यामुळे वरच्या आणि खालच्या नेत्रगोलकांचे स्नायू संतुलित होतात.

व्यायाम 7; Preliminary Nasikagra Drishti.

Nosetip Gazing.

पाय समोर ठेवून किंवा क्रॉस-लेग्ड पोझमध्ये बसा. उजवा हात सरळ नाकाच्या समोर धरा. अंगठा वरच्या दिशेने ठेऊन उजव्या हाताने मुठ करा.दोन्ही डोळे अंगठ्याच्या टोकावर केंद्रित करा. जेव्हा हात आणि हळूहळू अंगठा नाकाच्या टोकाकडे आणतो, डोळे अंगठ्याच्या टोकावर केंद्रित करतो. हात वाकवा आणि हळूहळू अंगठा नाकाच्या टोकापर्यंत आणा. डोळे त्या टोकावर केंद्रित करून. अंगठ्याचा नाकाच्या टोकाशी अंगठा धरून काही सेकंद थांबा आणि डोळे तिथे केंद्रित करा.

हळूहळू हात सरळ करा, अंगठ्याच्या टोकाकडे टक लावून पाहत रहा. ही एक फेरी आहे.

5 फेऱ्यांचा सराव करा.

श्वास घेणे; अंगठा नाकाकडे ओढला गेल्याने श्वास घ्या. नाकाच्या टोकाला अंगठा धरून आत ठेवा. हात सरळ झाल्यावर श्वास सोडा.

फायदे; हा व्यायाम डोळ्यांच्या स्नायूंची सामावून घेणारी आणि लक्ष केंद्रित करण्याची शक्ती सुधारतो.

धन्यवाद…!!!


Scroll to Top
×